Ekstrakcja zęba jest rutynową procedurą w gabinecie stomatologicznym, niemniej jednak może prowadzić do różnych skutków ubocznych dla szczęki, głównie dla stawu skroniowo-żuchwowego (TMJ). Staw ten łączy dolną szczękę (żuchwę) z czaszką i zapewnia największą ruchomość niezbędną do takich czynności jak mówienie, jedzenie czy ziewanie. Uszkodzenie tego stawu może wywołać szeroki zakres objawów, a nawet słyszalne kliknięcia lub zablokowania szczęki, co jest rodzajem schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego (TMD). Po usunięciu zęba, utracona przestrzeń w szczęce może powodować przeciążenie zarówno TMJ, jak i mięśni otaczających szczękę, co prowadzi do dysfunkcji.
Po usunięciu zęba, tkanki otaczające, w tym mięśnie, więzadła i kości, mogą się przesuwać lub kompensować utratę, co może prowadzić do niewłaściwego ustawienia lub nieprawidłowego ruchu. To niewłaściwe ustawienie może powodować nierównomierne rozkładanie sił na TMJ, zwiększając ryzyko TMD. Stan stawu może ujawnić się już niedługo po operacji lub stopniowo w dłuższym okresie. Pacjenci z objawami TMD, takimi jak ból szczęki czy bóle głowy, zwykle nie kojarzą tych problemów z ekstrakcją zęba, dlatego wczesna diagnoza i leczenie są kluczowe w zapobieganiu poważniejszym uszkodzeniom stawu w dłuższej perspektywie.
Dodatkowo, ekstrakcja zęba może zmienić strukturę zgryzu i powodować, że TMJ będzie narażony na niepotrzebne obciążenie. Ignorowanie tych obciążeń może prowadzić do dalszych uszkodzeń stawu i tkanek wokół niego. Warto być świadomym, jak ekstrakcja zęba może wpływać na TMD, i jakie kroki podjąć, aby zapobiec i leczyć tego typu problemy. Niniejszy artykuł to krótkie wprowadzenie do tematu TMJ, głównych przyczyn TMD po ekstrakcji zęba oraz metod radzenia sobie z ryzykiem tego schorzenia.
Staw skroniowo-żuchwowy (TMJ) a ekstrakcja zęba: Podstawy
Staw skroniowo-żuchwowy (TMJ) jest urządzeniem działającym w bardzo ważny sposób. Umożliwia wykonywanie czynności żucia, mówienia i oddychania. Jest to odpowiednik zawiasu, który łączy dolną szczękę z czaszką, a sposób działania tego zawiasu zależy od jego prawidłowego ustawienia i koordynacji mięśni. Zazwyczaj, ekstrakcja zęba może zakłócić ten równowagę, szczególnie gdy chodzi o usunięcie zęba z tyłu (mola). Gdy ząb jest nieobecny, sąsiednie zęby mogą się przechylać, tworząc nierówne siły działające na szczękę, co może prowadzić do przeciążenia TMJ. Taki nacisk może być czynnikiem powstawania TMD, schorzenia, które dotyka nie tylko staw, ale także mięśnie odpowiadające za ruch szczęki.
Kości i tkanki miękkie wokół usuniętego zęba, które zwykle wspierały go, ulegają zmianom w wyniku jego usunięcia. Te zmiany mogą spowodować, że szczęka będzie się poruszać inaczej, co często prowadzi do niewłaściwego ustawienia. Niewłaściwe ustawienie powoduje, że TMJ pracuje ciężej niż zwykle, co zwiększa ryzyko stanu zapalnego, bólu i dysfunkcji. Ponadto, ekstrakcja zęba może zmienić strukturę zgryzu w taki sposób, że użytkownik może tego nie zauważyć od razu, ale z czasem może to doprowadzić do rozwoju objawów TMD. Nieprawidłowe ustawienie może mieć poważne konsekwencje, takie jak chroniczny ból szczęki, ograniczenie jej ruchomości czy trudności w jedzeniu.
Mogą minąć pewne chwile, zanim związek między ekstrakcją zęba a problemami TMJ stanie się oczywisty, ponieważ efekt jest zwykle widoczny głównie w miejscu usunięcia zęba. Mięśnie i więzadła wokół szczęki, które przyzwyczajają się do nowego zgryzu, mogą być nadwyrężane. Taki napięcie mięśni może wywołać pojawienie się TMD lub jego pogorszenie, szczególnie jeśli pacjent odczuwa dyskomfort w szczęce lub zauważa jej niewłaściwe ustawienie. Dlatego ważne jest, aby znać, jak ekstrakcja zęba wpływa na TMJ, aby zapobiec powstaniu innych komplikacji i zapewnić zdrowie stawu w dłuższym okresie czasu.
Główne przyczyny schorzeń TMJ po ekstrakcji zęba
Ogólnie rzecz biorąc, rozwojowi schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego (TMD) po ekstrakcji zęba mogą sprzyjać różne czynniki. Najważniejszym z nich jest zmiana zgryzu po ekstrakcji zęba. Zgryz (lub okluzja) to sposób, w jaki górne i dolne zęby dopasowują się do siebie, gdy usta są zamknięte. Każda zmiana w tym ustawieniu, taka jak utrata zęba, może wywołać nierównowagę w funkcjonowaniu szczęki. Taka nierównowaga powoduje, że TMJ, które i tak pracuje pod dużym obciążeniem, jest przeciążane, co może skutkować bólem, sztywnością i stanem zapalnym typowym dla TMD. W dłuższym okresie, nadmierny stres na staw może doprowadzić do jego uszkodzenia, a pacjent może doświadczać objawów TMD, takich jak klikanie, zablokowanie lub ograniczona ruchomość szczęki.
Mięśnie otaczające miejsce usuniętego zęba odgrywają również ważną rolę w rozwoju TMD po ekstrakcji zęba. Usunięcie zęba pozostawia mięśnie i więzadła, które muszą dostosować się do nowego ustawienia szczęki. Ta adaptacja przeciąża mięśnie, a mięśnie odpowiedzialne za szczękę napinają się, co może wywołać spastyczność mięśni, ból lub dyskomfort. Co więcej, ciągły stres mięśni prowadzi często do bólów głowy, napięcia karku czy bólów ucha, będących najczęstszymi objawami TMD. Pacjenci mogą nie być świadomi związku między tymi objawami a ekstrakcją zęba i mogą doświadczyć ich stopniowo.
Dodatkowo, TMD może mieć podłoże psychologiczne, oprócz wspomnianych zmian mechanicznych. Stres i niepokój, które często towarzyszą okresowi po ekstrakcji zęba, mogą pogłębiać objawy TMD. Objawy stresu, takie jak zaciskanie szczęki lub zgrzytanie zębami, są często wykonywane nieświadomie, zwłaszcza podczas snu, co jeszcze bardziej obciąża TMJ. Jeśli te zachowania będą się powtarzać, pacjent może doświadczyć przewlekłego bólu i dyskomfortu, co utrudni proces gojenia. Balans między fizycznym a emocjonalnym aspektem procesu rekonwalescencji jest bardzo ważny, aby uniknąć TMD po ekstrakcji zęba.
Ekstrakcja zęba a ryzyko TMD: inne czynniki
Eksstrakcja zęba jest głównym czynnikiem zmian w stawie skroniowo-żuchwowym, ale mieszanka innych czynników może prowadzić do rozwoju TMD po operacji. Do tych czynników należą między innymi:
Istniejące schorzenia szczęki
- Osoby z historią niewłaściwego ustawienia zębów, malocclusion (nieprawidłowy zgryz) lub bruksizmu (zgrzytanie zębami) są bardziej podatne na rozwój TMD po ekstrakcji zęba. Utrata nawet jednego zęba może pogorszyć istniejące już schorzenia i zwiększyć obciążenie TMJ.
Wiek
- Starsze osoby są bardziej narażone na komplikacje związane z TMD po ekstrakcji zęba. Zdolność organizmu do gojenia się i adaptacji maleje wraz z wiekiem, dlatego szczęka potrzebuje więcej czasu na dostosowanie, co może prowadzić do przedłużającego się niewłaściwego ustawienia i dysfunkcji funkcji szczęki.
Płeć
- Hej dziewczyny, czy wiecie, że jednym z powodów, dla których kobiety są bardziej podatne na TMD niż mężczyźni, są zmiany hormonalne wpływające na stawy i mięśnie, szczególnie u kobiet w wieku od 20 do 40 lat? Również stres i niepokój, które są często u kobiet, mogą prowadzić do zaciskania szczęki i zwiększać ryzyko TMD po ekstrakcji.
Złożoność ekstrakcji
- Złożoność procedury usunięcia zęba wpływa na szanse wystąpienia TMD. Sucha procedura, np. usunięcie poważnie zepsutych lub zatrzymanych zębów, może wymagać większej manipulacji szczęką, co z kolei może wywołać naprężenia na TMJ i zwiększyć ryzyko dysfunkcji.
Proces gojenia
- Szybkość i jakość procesu gojenia mogą decydować o możliwości zapobiegania TMD. Jeśli proces gojenia jest niewłaściwy lub pojawiły się komplikacje w miejscu ekstrakcji, nierównowaga szczęki może prowadzić do nadmiernego, nieprawidłowego obciążenia TMJ, co zwiększa ryzyko TMD.
Czynniki psychologiczne
- Stres, niepokój i napięcie emocjonalne są czynnikami wywołującymi TMD. Osoby doświadczające tych problemów mogą nieświadomie zaciskać lub zgrzytać zębami, co dodatkowo obciąża TMJ podczas okresu leczenia po ekstrakcji zęba.
Objawy schorzeń TMJ (TMD) i ich charakterystyka
Schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego (TMD) odnoszą się do dolegliwości dotyczących stawu TMJ i mięśni kontrolujących ruch szczęki. Objawy te mogą być tak różnorodne, że niemalże niemożliwe jest odróżnienie ich od siebie, jednak najczęstsze to ból szczęki lub jej tkliwość, zwłaszcza podczas żucia lub mówienia. Ponadto, ból w okolicy szczęki często promieniuje do skroni lub uszu, a towarzyszą mu bóle głowy.
Jednym z głównych charakterystycznych objawów TMD jest dźwięk zgrzytania lub trzaskania podczas ruchu stawu. Gdy staw działa nieprawidłowo, towarzyszy mu klikanie lub odgłos trzaśnięcia, co może niepokoić. Ten hałas może być również źródłem bólu lub dyskomfortu, stanowiąc najbardziej widoczny sygnał TMD.
TMD może objawiać się różnymi symptomami, takimi jak niemożność poruszenia szczęką czy uczucie „zablokowania” szczęki. Może ona otwierać się bardzo ograniczenie, co utrudnia jedzenie, mówienie, a czasami nawet oddychanie. Niektórzy pacjenci mogą zauważyć opuchliznę twarzy albo napięcie mięśni w okolicy szczęki. Dodatkowo, bóle uszu czy uczucie ich pełności są częstymi objawami TMD, co jest tłumaczone bliskością TMJ i kanału słuchowego. Takie oznaki mogą mieć charakter tymczasowy, jednak jeśli TMD nie zostanie odpowiednio leczony, mogą stać się przewlekłe i ograniczać ruchomość szczęki.
Pierwszą rzeczą, którą należy zrobić po wystąpieniu powyższych objawów po ekstrakcji zęba, jest szybka i szczegółowa ocena. Objawy TMD można opanować wczesną interwencją, co także zapobiega dalszym uszkodzeniom stawu. Na podstawie oceny TMJ stomatolog lub chirurg stomatologiczny będzie mógł zaproponować najbardziej odpowiednie leczenie, obejmujące fizjoterapię, leki lub korektę zgryzu, które mogą złagodzić objawy i wspomóc proces rekonwalescencji.
Diagnostyka TMD i ocena po ekstrakcji zęba
Precyzyjne badanie przeprowadzone przez stomatologa lub specjalistę od zdrowia jamy ustnej jest konieczne do ustalenia diagnozy schorzenia TMJ po ekstrakcji zęba. W celu postawienia diagnozy, lekarz zapyta o historię choroby pacjenta i zanotuje występujące objawy, takie jak ból szczęki, bóle głowy czy trudności z poruszaniem szczęką. Aby ocenić prawidłowe ustawienie i ruchomość szczęki, przeprowadza się badanie fizykalne. Dodatkowo, dla uzyskania bardziej szczegółowego obrazu stawu oraz tkanek wokół niego, lekarz może skorzystać z różnych technik obrazowania, takich jak zdjęcia rentgenowskie, tomografia komputerowa czy MRI. Te zdjęcia dają wyraźny obraz zmian w strukturze lub niewłaściwego ustawienia, wywołanych przez ekstrakcję zęba.
Jeśli ząb został usunięty, ważne jest, aby po ekstrakcji regularnie wykonywać kontrole w trakcie procesu gojenia i rekonwalescencji TMJ. Kontrolne wizyty pozwalają ustalić, czy objawy TMD, mogące być skutkiem ubocznym ekstrakcji zęba, rzeczywiście są tego powodem. W zależności od nasilenia objawów, lekarz może zasugerować dodatkowe badania lub skierować pacjenta do innego specjalisty na dalszą ocenę. Pierwszym krokiem w zapobieganiu TMD jest wczesne wykrycie problemu, co ułatwia leczenie i kontrolę, i zapobiega przejściu schorzenia w stan przewlekły.
Metody leczenia TMD po ekstrakcji zęba
Jeśli objawy TMD pojawią się po ekstrakcji zęba, ból można złagodzić, a funkcjonowanie szczęki przywrócić poprzez różne metody leczenia. Do najczęściej stosowanych należą:
Fizjoterapia
- Fizjoterapia może mieć bardzo pozytywny wpływ na TMD. Polega na wykonywaniu określonych ćwiczeń, które mają na celu rozluźnienie i wzmocnienie mięśni szczęki, co może poprawić jej ruchomość, zmniejszyć ból i odzyskać utraconą funkcję. Fizjoterapeuta może pomóc pacjentowi w wykonywaniu ćwiczeń wspomagających elastyczność szczęki i relaksację mięśni.
Dopasowanie zgryzu
- Jeśli ekstrakcja zęba doprowadziła do nieprawidłowego ustawienia zgryzu, można zastosować korekty ortodontyczne, aby wyrównać zęby i szczękę. Redukcja problemów z zgryzem poprzez aparaty ortodontyczne może ułatwić zamykanie zębów i odciążenie TMJ, co przyczyni się do zredukowania bólu i zapobiegnie dalszym uszkodzeniom.
Protezy do ust lub splinty
- Proteza lub splint nie tylko odciążają TMJ, ale także chronią go przed zgrzytaniem i zaciskaniem zębów, które są głównymi przyczynami TMD. Narzędzia te mogą zapewnić komfort i ulgę pacjentom z bruxizmem lub zaciskaniem szczęki podczas snu. Noszenie takiego aparatu na noc pomoże zapobiec dalszemu pogarszaniu się stawu szczękowego.
Zarządzanie bólem
- Środki przeciwbólowe bez recepty, takie jak ibuprofen albo leki na ból przepisane przez lekarza, mogą pomóc złagodzić dyskomfort i ból związany z TMD. Lekarz może także przepisać leki rozluźniające mięśnie, które będą działały na mięśnie powodujące napięcie w szczęce. Stosowanie ciepłych lub zimnych okładów na obszarze objętym problemem może wspomóc łagodzenie bólu spowodowanego stanem zapalnym.
Techniki radzenia sobie ze stresem
- Stres może pogarszać TMD, dlatego ważne jest, aby wprowadzić techniki redukcji stresu jako integralną część leczenia. Relaksacja poprzez głębokie oddychanie, medytację lub uważność to tylko niektóre z metod, które pomagają rozładować napięcie w szczęce i tym samym zmniejszyć objawy.
Interwencje chirurgiczne
- Jeśli stan jest poważny, a metody zachowawcze nie przynoszą ulgi, możliwa jest interwencja chirurgiczna. Niektóre operacje na TMJ to artrocentezys, czyli mała procedura płukania stawu, lub nawet wymiana stawu, dla pacjentów, którzy doświadczyli dużych problemów. Zwykle jednak operację odracza się do chwili, gdy inne opcje zostaną wypróbowane i zawiodą.
Terapia ortodontyczna
- Usunięcie zęba, które skutkowało poważnymi problemami z zgryzem, może wymagać korekty zębów i szczęki za pomocą terapii ortodontycznej. Pacjent może nosić aparaty ortodontyczne lub inne urządzenia, które pomogą odzyskać prawidłową funkcję zgryzu i zmniejszyć obciążenie TMJ.
Ćwiczenia szczęki i zmiany stylu życia
- Specjalne ćwiczenia na szczękę, wykonywane w domu przez pacjentów, pomogą wzmocnić mięśnie i zwiększyć ruchomość szczęki. Ponadto, zmiany stylu życia, takie jak unikanie twardych i żujących pokarmów, ograniczenie używania szczęki i stosowanie diety miękkiej podczas okresu gojenia się, mogą zapobiec TMD i wspomóc proces rekonwalescencji.
Pacjenci mogą skutecznie radzić sobie z objawami schorzeń TMJ po ekstrakcji zęba, gdy natychmiast podejmą działania w celu ich leczenia, stosując różne metody, w tym fizjoterapię, terapię i w niektórych przypadkach surgery.
Utrzymanie zdrowia TMJ po ekstrakcji zęba: Strategie profilaktyczne
Specjalistyczna opieka stomatologiczna i domowe metody mogą zapobiegać schorzeniom stawu skroniowo-żuchwowego (TMD), które mogą rozwinąć się po ekstrakcji zęba. Bardzo istotne jest, aby ściśle przestrzegać zaleceń lekarza podczas okresu rekonwalescencji. Jednym z kluczowych sposobów zapobiegania TMD jest zapewnienie prawidłowego ustawienia zgryzu. Usunięcie zęba bez jego odpowiedniego zastąpienia lub zmiany zgryzu może prowadzić do nierównomiernego rozkładu sił na TMJ, co zwiększa ryzyko TMD. Dentysta może zasugerować rozwiązania takie jak mosty, korony, implanty, które nie tylko przywrócą zgryz, ale także zapobiegną niewłaściwemu ustawieniu.
Poza opieką medyczną, istnieją metody domowe, które mogą zapewnić zdrowie TMJ po usunięciu zęba. Unikanie twardych i żujących pokarmów podczas okresu rekonwalescencji zmniejsza obciążenie szczęki. Łagodne ćwiczenia szczęki pomogą zapobiec jej sztywnieniu i zwiększą jej elastyczność. Zarządzanie stresem jest równie ważne, ponieważ stres może powodować zgrzytanie zębami i zaciskanie szczęki, co jest objawami TMD i może być bardzo bolesne. Dobranie na noc ochraniacza na zęby (nightguard) pomoże chronić szczękę przed zgrzytaniem podczas snu. Wprowadzając te środki zapobiegawcze, pacjenci mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia TMD po ekstrakcji zęba, co przyczyni się do utrzymania zdrowia TMJ w dłuższej perspektywie .
Ekstrakcja zęba a TMJ: Długoterminowe efekty i monitoring
Ostatecznie, wpływ ekstrakcji zęba na zdrowie stawu skroniowo-żuchwowego będzie w dużej mierze zależał od tego, jak szczęka zatrzymuje się i jak reagują na siebie ewentualne nierównowagi w zgryzie. Czasami szczęka może się nawet samoistnie zagoić bez żadnych problemów, a TMJ będzie funkcjonować normalnie po ekstrakcji zęba. Z drugiej strony, istnieje ryzyko wystąpienia TMD u pacjentów z istniejącymi schorzeniami szczęki lub u tych, u których trudności w ekstrakcji zęba były większe. Dlatego regularne kontrole i wizyty kontrolne u stomatologa są kluczowe dla wczesnego wykrycia ewentualnych problemów z TMJ. Obserwacja objawów TMD od początku daje szansę na szybką interwencję i zapobiega rozwojowi schorzenia w stan przewlekły.
W niektórych przypadkach, jeśli objawy TMD utrzymują się mimo leczenia, może być konieczne dalsze specjalistyczne postępowanie, obejmujące przede wszystkim metodę zachowawczą (fizjoterapia, korekta zgryzu), a w bardziej zaawansowanych przypadkach — terapię ortodontyczną lub operacyjną. Stałe monitorowanie i odpowiednia interwencja umożliwiają uniknięcie długotrwałych problemów z TMJ. Wielu pacjentów po odpowiednim leczeniu może całkowicie wyzdrowieć z TMD i powrócić do aktywnego stylu życia bez doświadczania bólu szczęki.
Typowe objawy TMD i dostępne metody leczenia
| Objaw | Opcje leczenia |
| Ból i tkliwość szczęki | NLPZ, fizjoterapia, rozluźniacze mięśni |
| Kliki lub trzaski | Protezy na noc, ćwiczenia szczęki, leczenie ortodontyczne |
| Trudności w żuciu lub otwieraniu ust | Korekta zgryzu, fizjoterapia, splinty |
| Bóle głowy lub uszu | Leki przeciwbólowe, fizjoterapia ukierunkowana na TMD |
| Zablokowana szczęka lub ograniczona ruchomość | Operacja, ćwiczenia szczęki, fizjoterapia |
ŹRÓDŁA:
- American Dental Association. (2020). Schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego: zrozumienie podstaw. Journal of the American Dental Association, 151(6), 395-403. //doi.org/10.1016/j.adaj.2020.02.017
- De Leeuw, R., & Klasser, G. D. (2018). Schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego: diagnoza i leczenie. Elsevier Health Sciences.
- McNeill, C. (2019). Zarządzanie schorzeniami stawu skroniowo-żuchwowego i zwarcia (7. wyd.). Elsevier.
- Schiffman, E., & Ohrbach, R. (2016). Kryteria diagnostyczne schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego (DC/TMD): Kryteria diagnostyczne badania dla schorzeń TMJ. Journal of the American Dental Association, 147(6), 340-347. //doi.org/10.1016/j.adaj.2016.02.021
- Wright, E. F., & Cox, D. (2017). Utrata zębów, zgryz i dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego. Journal of Prosthetic Dentistry, 118(5), 595-600. //doi.org/10.1016/j.prosdent.2017.03.020
FAQ: Ekstrakcja zęba a zdrowie szczęki: ryzyko TMD
Po ekstrakcji zęba, staw szczękowy może doświadczyć zmian ułożenia lub zwiększonego obciążenia, co może wywołać dyskomfort lub przyczynić się do schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego (TMD). Właściwa opieka po zabiegu i kontrola są kluczowe dla zdrowia szczęki.
Schore w stawu skroniowo-żuchwowego (TMD) odnosi się do schorzeń dotykających tego stawu, powodujących ból, sztywność i trudności w poruszaniu szczęką. Może być skutkiem urazu, stresu lub niewłaściwego ustawienia szczęki.
Usunięcie zęba może zakłócić naturalne ułożenie szczęki, powodując dodatkowe obciążenia TMJ. To zwiększa ryzyko rozwoju TMD, zwłaszcza jeśli proces gojenia nie jest odpowiednio nadzorowany.
Objawy TMD to m.in. ból szczęki, bóle głowy, kliknięcia lub trzaski podczas ruchu stawu oraz trudności w żuciu. Objawy mogą mieć łagodny lub poważny charakter i z czasem się pogłębiać, jeśli nie będą leczone.
Diagnoza TMD opiera się na badaniu klinicznym, wywiadzie i badaniach obrazowych, takich jak zdjęcia rentgenowskie. Lekarz ocenia ustawienie szczęki i bada objawy wskazujące na TMD.
Tak, TMD można leczyć różnymi metodami, takimi jak fizjoterapia, korekta zgryzu, leki na ból i stosowanie ochraniaczy na zęby. W niektórych przypadkach konieczna może być operacja, jeśli metody zachowawcze nie przynoszą efektów.
Aby zmniejszyć ryzyko TMD, należy dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza po zabiegu, unikać twardych i żujących pokarmów oraz rozważyć stosowanie ochraniacza na zęby na noc. Regularne wizyty kontrolne pomagają w wczesnym wykryciu objawów TMD.
Opcje leczenia TMD obejmują fizjoterapię, korektę zgryzu, ćwiczenia szczęki, leki przeciwbólowe, a w niektórych przypadkach operację. Lekarz dobierze najbardziej odpowiednią metodę, uwzględniając nasilenie schorzenia.
Objawy TMD mogą pojawić się niemal natychmiast po usunięciu zęba, zwłaszcza gdy dochodzi do zakłócenia ułożenia szczęki. Mogą być od razu odczuwalne lub rozwijać się stopniowo z czasem.
Operacja na TMD jest zwykle rozważana tylko w poważnych przypadkach, gdy inne metody leczenia nie przynoszą ulgi. Większość schorzeń TMD można opanować nieinwazyjnymi metodami, takimi jak terapia czy korekta zgryzu.
