Diş lekelenmesi genel görünüm, ağız hijyeni ve diş hekimliğinde yaygın bir sorundur. Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA)’ne göre, lekeler plak ve tartar birikimi, sağlıksız diyetler ve mine kusurları nedeniyle oluşabilir. Bu nedenle, diş lekesi giderici yalnızca estetik bir geliştirme için değil, aynı zamanda ağız boşluğu ve dişlerin uzun vadeli sağlığı için de çok önemlidir.
Klinik Diş Lekeleri Nedenleri
- Ekstrinsik lekeler: Kahve, çay, kırmızı şarap gibi yaygın yiyecek ve içecekler ile sigara kullanımı mineyi renk koşulu haline getirebilir ve iyi diş temizliği ile gingivitis bu duruma katkıda bulunabilir.
- İntrinsik lekeler: Bu lekeler, dentin veya mine içinde derinde oluşur ve yaşlanma, aşırı florür kullanımı, tetrasiklin ilaçları veya pulpa nekrozu (mine’nin en iç kısmı) nedeniyle meydana gelebilir.
- Gelişimsel faktörler: Hipomineralizasyon ve mine hipoplazisi gibi durumlar, dişlerde düzensiz veya alışılmadık renklenmeye yol açabilir.
Lekenin tipi kritik bir rol oynar ve bu nedenle, gerçek beyazlatma işlemi başlamadan önce uygun bir teşhis yapmak önemlidir. Nedeni tespit etmek, en etkili tedavi yöntemini belirlemeye ve altta yatan nedenlerin giderilmesine yardımcı olacaktır.
Kanıt Bazlı Diş Lekesi Giderici Seçenekler
- Beyazlatıcı diş macunu: ADA onaylı diş macunu; günlük kullanıma uygundur ve güvenlidir. En iyi seçenek olmaya devam eder; fakat, silica aşındırıcılar ve kalsiyum karbonat içermesi nedeniyle plakalara tepkimeye girmeyebilir çünkü RDA değeri 250’nin altındadır.
- Beyazlatıcı bantlar/jeller: Hafif renk değişimi olan hastalar, çoğu durumda, %3-10 hidrojen peroksit veya karbamid peroksit içeren diş hekimleri onaylı ürünleri deneyebilir.
- Karbonat: Klinik olarak kanıtlanmış negatif leke giderici ajan; diş hekimleri, bu malzemenin yüksek pH değeri (8 veya 9) nedeniyle asidik yiyecekleri nötralize edebildiği için önerir ve hastaların tekrar lekelenmesini engeller.
- Aktif karbon: Kir, bakteri ve lekeleri çeken doğal bir ürün. Özellikle tehlikeli olmayan bir şekilde kullanılır; ancak, bilimsel kanıtlar sınırlıdır ve aşırı kullanımı mineyi aşındırabilir.
- Scaling ve profilaksi: Diş hekimlerinin, kırmızı şarap, kömür katranı, mukus, tartar ve plak biofilmi gibi ekstrinsik lekeleri gidermek için yaptıkları profesyonel işlemler. Bu işlemler, ağız hijyenini korumada etkilidir.
- Hava parlatma: Mineyi etkilemeden, glisin veya ergothionat tozunun püskürtülmesiyle yapılan temizleme yöntemi. Mine temizliğinde etkili olmakla birlikte, bu yöntemin aşırı kullanımı mine aşınmasına neden olabilir.
- Ofis içi beyazlatma: Diş hekiminin, %25-40 konsantrasyonda hidrojen peroksit kullanarak uyguladığı ve dişeti korumasını sağlayarak yapılan beyazlatma işlemi. Bu, diş hekimlerinin hastalarını beyazlatmanın en iyi yöntemlerinden biri olarak tercih ettiği bir yöntemdir.
- Lazer destekli beyazlatma: Lazer sırasında mineye uygun su bazlı vernik eklenmesini içeren yenilikçi bir yöntem. Bu ürün, dirençli beyazlatma sorunları yaşayanlar veya kimyasal maddelere karşı hassas olanlar için uygun değildir.
- Aşındırıcı parlatma: Özellikle ekstrinsik lekeler ve yüzeydeki biofilmler için kullanılır; en basit diş beyazlatma yöntemlerinden biri olabilir.
- Oksidatif beyazlatma: Hidrojen peroksidin, minerelerde bulunan prizmalara nüfuz ederek, renk değişimine neden olan molekülleri oksitleme yeteneği. Profesyonel konsantrasyonlarda (%25 ve üzeri) kullanılır.
Diş Lekesi Giderici Koruma
Diş lekeleri giderici birçok yöntemle birlikte, günde iki kez florürlü diş macunu kullanarak dişlerinizi fırçalamak, mineralleşmeyi destekler ve doğal parlaklığın geri kazanılmasına yardımcı olur. Ancak, dişleri fırçalamak yeterli değildir; diş ipi kullanımı, plakların kırılmasını ve daha fazla çürümenin önlenmesini sağlar.
Çocuklarınıza küçük yaşta diş ipi kullanımını öğretmek en iyi uygulamadır; bu, ömür boyu başarısına katkı sağlayan alışkanlık haline gelir. Dünya genelinde birçok insan sigara kullanmakta ve daha iyi, uygun fiyatlı içecekler aramaktadır; bu nedenle, her iki sorunun azaltılması hayati öneme sahiptir.
Bu sorunlara bağlı ağız sağlığı riskleri, diğer sağlık sorunlarına kıyasla çok büyüktür; ne kadar çok sigara içilirse, ağız sağlığı ve koruma sistemi açısından dezavantajlar o kadar artar.
Nefes alışkanlıklarını ve ağız sağlığını doğrudan artıran doğal bir yöntem, sıcak içecek (örneğin kahve veya çay) içerken bir pipet kullanmaktır. Bu yöntem, dişlerin lekelenme ihtimalini azaltır ve koyu içeceklerin ağıza girmesine engel olarak renk değişimini önler. Eğer bu içecekleri tamamen bırakmak mümkün değilse, bu yöntemi mümkünse sık sık kullanmak önemlidir.
Düzenli diş kontrolleri ve diş hijyenisti tarafından gerçekleştirilen profesyonel temizlik, dişlerin fonksiyonlarını ve kas tonusunu korumada önemli rol oynar; bu, temizleme, parlatma ve diğer işlemlerle sağlanır.
Bu diş temizliği, sağlıklı bir ağız ve parlak dişler sağlar; ayrıca, son altı ay içinde oluşmuş ve lekelenmeye neden olan veya kötü fırçalama ve diş ipi kullanımı sonrası oluşmuş lekelere karşı da faydalı olur. Bunu önlemek için, düzenli profesyonel diş temizliği yılda iki kez yapılmalı ve dişlerimizin temiz ve lekesiz kalması sağlanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
ADA onaylı diş beyazlatıcı ürünlerin kullanımı, etikette verilen talimatlara uygun kullanıldığı sürece güvenlidir. Ancak, aşındırıcı ürünleri aşırı kullanmayın veya kontrolsüz beyazlatma yapmayın; mine ve diş etlerine zarar verebilirler.
Diş hekimleri, hastalarının güvenliği ve memnuniyeti için çeşitli faktörleri dikkate almalıdır. Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin Bilimsel İşler Konseyi’nin çalışmaları, bu konudaki çeşitli yaklaşım ve uygulamaları özetlemiştir.
Fırçalama tek başına yeterli değildir; bu nedenle, plakaların kırılması ve ilerleyen çürümenin önlenmesi için diş ipi kullanımı da günlük rutininizin bir parçası olmalıdır. Ayrıca, çocuğunuza küçük yaşta diş ipi kullanmayı öğretmek, ömür boyu devam eden ve sorunların önlenmesine yardımcı olan bir alışkanlık haline gelir.
Dünya genelinde birçok kişi sigara içmekte ve daha iyi, uygun fiyatlı içecekler aramaktadır; bu nedenle, her iki sorunun azaltılması büyük önem taşımaktadır.
Diş lekelerini önlemenin ve ağız sağlığını artırmanın doğal yollarından biri de, sıcak içecek içerken pipet kullanmaktır. Bu, lekelenme olasılığını azaltır ve koyu içeceklerin doğrudan dişlere temasını engelleyerek renk değişimini önler. Eğer bu içecekleri tamamen kesmek mümkün değilse, bu yöntemi düzenli olarak kullanmak en doğrusu olacaktır.
Kaynaklar
- Joiner, A. (2006). The bleaching of teeth: A review of the literature. Journal of Dentistry, 34(7), 412–419. //doi.org/10.1016/j.jdent.2006.02.002
- Carey, C. M. (2014). Tooth whitening: What we now know. Journal of Evidence-Based Dental Practice, 14, 70–76. //doi.org/10.1016/j.jebdp.2014.02.006
- Kwon, S. R., & Wertz, P. W. (2015). Review of the mechanism of tooth whitening. Journal of Esthetic and Restorative Dentistry, 27(5), 240–257. //doi.org/10.1111/jerd.12152
