Yaprak boyası, genel görünümü, ağız hijyenini etkiler ve diş hekimliğinde yaygın bir sorundur. Lekeler, plak ve calculus birikimi, sağlıksız beslenme ve mine kusurları nedeniyle oluşabilir; Amerikan Diş Hekimleri Birliği’ne (ADA) göre. Bu nedenle, diş lekesi giderici sadece kozmetik gelişim için değil, aynı zamanda ağız içi ve dişlerin uzun vadeli sağlığı için de önemlidir.
Klinik Diş Lekelerinin Nedenleri
- Ekstrinsik lekeler: Kahve, çay ve kırmızı şarap gibi yiyecek ve içecekler ile sigara kullanımı mineyi renk değiştirebilir ve kötüleştirebilir; ayrıca kötü ağız hijyeni ve gingivitis de bu duruma katkıda bulunur.
- İntrinsik lekeler: Bu lekeler, dentinin daha derin katmanlarında veya mine içinde oluşur ve yaşlanma süreci, aşırı florür, tetraşiklin ilaçları veya pulp nekrozundan kaynaklanabilir.
- Gelişimsel faktörler: Hipomineralizasyon ve mine hipoplazisi gibi durumlar dişlerde dengesiz veya sıra dışı renklenmelere neden olabilir.
Leke tipi çok önemli olup, gerçek beyazlatma işlemi başlamadan önce doğru tanı konması gerekir. Nedeni belirlemek, en uygun tedavi yolunu belirlemeye ve altta yatan nedenleri ortadan kaldırmaya yardımcı olur.
Bilimsel Kanıtlarla Desteklenen Diş Lekesi Giderici Seçenekler
- Beyazlatıcı diş macunu: ADA onaylı, günlük kullanım için güvenli ve etkilidir. En iyi seçenek olmaya devam eder; ancak, silika aşındırıcılar ve kalsiyum karbonat içerdiği için plaklara karşı reaksiyonsa zayıftır ve RDA değeri 250’nin altındadır.
- Beyazlatıcı bantlar/jel: Hafif renk değişiklikleri için %3-10 hidrojen peroksit veya karbamid peroksit içerikli ürünler alınabilir; diş hekimleri onaylı ürünler tercih edilmelidir.
- Karbonat: Klinik olarak kanıtlanmış negatif leke giderici ajan; diş hekimleri yüksek pH değeri (8 veya 9) sayesinde asidik yiyecekleri nötralize etmesi ve böylelikle dişlerin tekrar renklenmesini engellemesi sebebiyle önerir.
- Aktivize kömür: Kirleri ve bakterileri çeken, yüzeydeki renk değişimini sağlayan ürün. Dikkatli kullanımı gerekir; bilimsel kanıtlar sınırlı, aşırı kullanımmine aşındırıcı etkisi nedeniyle mineye zarar verebilir.
- Scaling ve proflaksi: Bu işlemler, kırmızı şarap, kömür katranı, mukus, calculus ve plak biofilm gibi ekstrinsik lekelerin uzaklaştırılmasına yöneliktir; uygun ve etkili yöntemlerdir.
- Hava jiletleme: Glycine veya eritritol tozlarıyla yapılan bu yöntem, mineyi zarar vermeden temizler. Yüksek etkili olsa da, dikkatli ve uzman uygulama gereklidir; aksi takdirde mine aşınabilir.
- Ofis tipi beyazlatma: Diş hekiminin %25-40 arası hidrojen peroksit kullanmasıyla yapılır; diş eti koruma önlemleri alınır. Hızlı ve etkili bir yöntemdir, yaşam kalitesini artırır.
- Lazerle destekli beyazlatma: Lazer kullanımıyla mineye uygun su bazlı vernik uygulanır; kimyasal içermeyen kişiler veya dirençli lekeleri olanlar için uygun değildir.
- Aşındırıcı polish: Dış lekeler ve biofilm temizliği için kullanılabilir, en basit diş beyazlatma yöntemidir.
- Oksidatif beyazlatma: Hidrojen peroksitin miner içindeki prizma yapısına nüfuz ederek, renk değiştiren molekülleri okside etmesiyle çalışır. Profesyonel %25 konsantrasyon kullanılır, uzun vadeli sonuçlar sağlar.
Diş Lekesi Giderici Önlemler
Diș lekesi giderici aynı zamanda, günde iki kez florürlü diş macunu kullanmak ve dişleri remineralize etmek, doğal parlaklıklarını korumak için etkili bir yoldur. Fırçalamaya ek olarak, plakları kırıp uzaklaştırmak ve çürümeyi önlemek için diş ipi kullanımı da önemlidir.
Çocuklarınıza küçük yaşta diş ipi kullanmayı öğretmek, ömür boyu sürecek bir alışkanlık oluşturarak, sorunların önlenmesine önemli katkı sağlar. Sigara ve içecek tercihleriyle ilgili alınan önlemler, ağız sağlığı açısından büyük fark yaratır; sigara kullanımı ve kötü alışkanlıklar, bu alandaki sorunların artmasına yol açar.
Diğer doğal önlem ise, kahve veya çay gibi sıcak içecekler içerken bir pipet kullanmaktır. Pipetleri emerek, dişlerin maruz kalması ve leke oluşma riski azaltılır. Bu yöntem, içecekleri tamamen kesmek mümkün değilse bile, en azından koruma sağlar.
Düzenli profesyonel diş kontrolleri ve diş hijyenistleri tarafından yapılan temizlik, ağız ve dişlerin sağlıklı kalmasını sağlar; lekelerin uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Yılda en az iki kez diş temizliği yapılması, dişleri parlak ve lekesiz tutmak için en iyi yoldur.
Sıkça Sorulan Sorular
ADA onaylı diş beyazlatıcı ürünlerin kullanımı, etiket talimatlarına uyulduğu sürece güvenlidir. Ancak, aşındırıcı ürünleri aşırı kullanmaktan veya kontrolsüz beyazlatma yapmaktan kaçının; mine ve diş etine zarar verebilirler.
Diş hekimleri, hastalarının güvenliği ve memnuniyeti için çeşitli faktörleri göz önünde bulundurmalı. Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin Bilimsel İşler Konseyi, bu konuda detaylı rehberlik sağlar.
Fırçalamanın yanı sıra, plakları kırmak ve uzaklaştırmak ve çürümeyi önlemek için diş ipi kullanımı gereklidir. Çocuklara küçük yaşta diş ipi kullanmayı öğretmek, ömür boyu yardım eden bir alışkanlık olur.
Sigara ve içecek tercihleri nedeniyle renklenme ve leke oluşma riski artar; bu yüzden bu iki sorunla mücadele çok önemlidir.
Sıcak içecekleri içerken pipet kullanmak, diş lekesini önlemenin doğal ve etkili yollarından biridir. Pipetle içmek, içeceklerin dişe temasını azaltır ve lekelenmeyi engeller.
Kaynaklar
- Joiner, A. (2006). The bleaching of teeth: A review of the literature. Journal of Dentistry, 34(7), 412–419. //doi.org/10.1016/j.jdent.2006.02.002
- Carey, C. M. (2014). Tooth whitening: What we now know. Journal of Evidence-Based Dental Practice, 14, 70–76. //doi.org/10.1016/j.jebdp.2014.02.006
- Kwon, S. R., & Wertz, P. W. (2015). Review of the mechanism of tooth whitening. Journal of Esthetic and Restorative Dentistry, 27(5), 240–257. //doi.org/10.1111/jerd.12152
