Altın dişler daha ağırdır ve dayanıklılık için hassas şekilde yapılmıştır.
Altın takıya ötesine geçen bir çekiciliğe sahiptir. Sonsuzluk, değer ve bir tür yücelik gibi şeyleri çağrıştırır. Ancak, hastalar Türkiye’deki ofislerimize gelip “altın dişler” hakkında konuştuklarında, tartışma hızla güzelliğin ötesinde fizik ve anatomiyaya dönüşür.
Aslında, altın takmak tıbbi bakım açısından büyük bir adımdır. Bu, ısırma şeklini etkiler. Lema Diş Kliniği‘nde tam dürüstlüğe bağlıyız. Altın takmayı düşünüyorsanız veya sadece altın restorasyon istiyorsanız, gülüşünüzün “ağırlığını” ve metalurjisini bilmek çok önemlidir.
Gerçekler: Altın Ne Kadar Yoğun?
Burada çok doğru olmamız gerekiyor. Altın çok ağır bir metaldir. Aslında, dişçilikte yaygın olarak kullanılan gümüş renkli metallere (örneğin krom-kobalt) kıyasla neredeyse iki kat ağırlıktadır ve genellikle Hollywood Gülüşleri için kullandığımız zirkonya veya porselen malzemelerden çok daha ağırdır.
Böyle söyleyelim: seramik bir taç avuç içinde bir çakıl taşıdır; altın taç ise aynı boyutta bir kurşun balıkçı kıymığıdır.
Prof. Dr. Coşkun Yıldız altın restorasyonunun ağırlığını dikkate alırken her zaman çok hassastır. Bir adet altın taç alaşıma bağlı olarak 2-3 gram ağırlığında olabilirken, doğal diş veya seramik karşılığı sadece bunun küçük bir parçası olacaktır. 3 gram önemsiz bir mesele gibi görünse de, çene kaslarınız ve periodontal ligament (diş alanı şok emici) kesinlikle farkı fark edecektir.
Altın Genellikle Saf Değildir (Ve Bu İyi Bir Şey)
24 ayar saf altın çok yumuşak olur ve bu yüzden taç için uygun değildir. Taç içindeki altın, ısırma kuvveti altında eğilecektir ki bu da yaklaşık olarak bir stilettoluğun ayak tabanı kuvveti ile aynıdır.
Bu nedenle, “dental gold” yani yüksek soylu bir alaşım ile çalışıyoruz. Bu tür alaşım genellikle şu maddeleri içerir:
- Altın (Au): biyouyumluğu sağlayan ve sıcak bir parlaklık veren bir bileşen.
- Platin (Pt) veya Palladyum (Pd): eritme noktasını ve sertliği artırmak amacıyla.
- Gümüş (Ag) veya Bakır (Cu): rengi ve dayanıklılığı ayarlamak için.
Yapım Süreci: Zanaat ve Metalin Buluşması
Altın diş yapmak, muhtemelen sıradan dişçilikten daha çok ince mücevherler yapmaya ve ağır sanayi dokunuşu katmaya benzer. Bütün süreç uzun ve acele edilmemesi gereken bir prosedürdür.
Diş Hekimi Polen Akkılıç ve ekibi fabrika çalışmalarını tamamen elleriyle yürütmektedir. İşte İstanbul’daki laboratuvarımızda gerçekleşen süreç:
- İzlenim: Ağzınızın dijital izi alınır.
- Testere Deseni: Metal ile temas etmeden önce diş örneği wax (mum) ile yapılır. Kusursuz olmalı. Mumda hafif bir hata bile olsa, altın da ona göre olur.
- Spruing ve Refrakter: Desene wax kanalı (sprue) yerleştirir ve ardından ısıya dayanıklı alçı içine dahil ederiz.
- Yanmaya Hazırlama: Fırında, kalıp tamamen mum buharına dönene kadar ısıtılır — “Kaybolan Mum” yöntemi kullanılır.
- Döküm: 1000°C üzerinde ısıtılmış erimiş altın alaşımı, merkezkaç kuvvetiyle kalıba dökülür.
Neden Hâlâ Altın Kullanıyoruz?
Modern seramikler o kadar gerçekçi olabilir ki, neden altına ihtiyaç olduğunu merak edebilirsiniz.
Asıl neden, doğal dişlerin aşınmasını taklit etmeleridir. İki taş birbirine sürtüyormuş gibi düşünün ve biri sonunda kırılır ya da aşınır. Seramik, mineye göre daha sert bir malzemedir. Eğer diş gıcırdıyorsanız, seramik taçınız zımpara gibi çalışacak ve doğal dişleriniz aşınacaktır.
Altın, tüm bu kararların tersine, diş malzemeleri arasında “nazik dev” olarak kabul edilir. Aşınma katsayısı, doğal mine ile çok yakındır. Bu nedenle, sizinle birlikte yaşlanır ve hayatınızı zorlaştırmaz.
Malzeme Rekabeti: Altın ve Modern Alternatifler
Gelişmiş diş kliniğinde gördüğümüz temel farkları özetledik, böylece altının günümüz diş dünyasındaki yerini anlayabilirsiniz:
| Özellik | Yüksek Soylu Altın Alaşımı | Zirkonya (Katı) | Porselen Metal ile Birleştirilmiş (PFM) |
| Ağırlık (Yoğunluk) | Yüksek (ağırlıklı his bırakır) | Orta (sağlam ama daha hafif) | Orta-yüksek (metal alt yapı ağırlık katarken) |
| Estetik | Görünür metal (sarı/gümüş) | Dışa dönük diş rengi (doğal) | Dışa dönük diş rengi (opak görünüm) |
| Opposing Teeth Aşınması | Son derece düşük (nazik) | Düşük ile orta (parlatılmış) | Yüksek (sert aşındırıcı olabilir) |
| Dayanıklılık | Kırılmaz (şekillendirilebilir) | Çok yüksek (sert) | Yüksek (porselen çatlayabilir) |
| Biouyumlu | Mükemmel (bakteri önleyici) | Mükemmel (inert) | Iyi (bazı metal hassasiyetleri) |
Sıkça Sorulan Sorular
Dürüst olmak gerekirse, bunun olma ihtimali çok düşük. Altın daha ağır olsa da, tek bir taçın gram cinsinden gerçek ağırlığı o kadar küçüktür ki, çene kaslarınız hemen alışacaktır. Ancak, birden fazla altın birimi içeren büyük bir köprü tercih ederseniz, ilk birkaç gün içinde artırılmış “ağırlık” nedeniyle farkı hissedebilirsiniz, ama çok geçmeden doğal hale gelir.
Bu son derece önemli bir soru. 75%’den fazla altın içerdiği yüksek soyaltın (yüksek altın oranı) alerjiye neden olma olasılığı çok düşüktür. Öte yandan, baz metal karışımları (bazen ucuz “altın tonu” ürünler) nikel içerebilir, ki bu da alerjilerin ana nedenlerinden biridir. Lema Diş Kliniği’nde yalnızca sertifikalı yüksek soyaltın alaşımları kullanıyoruz, güvenlik garantisi için.
Döküm ve parlatma ek adımlar gerektirdiği için süresi hafifçe uzayabilir. Ancak, zirkonya blok makineli bir proses olduğu halde, altınla bitirme tamamen el işidir. Pürüzsüz, cam gibi bir yüzey hedefliyoruz, böylece bakteri birikimini önlüyoruz.
Altın, bakteriyostatik özelliklere sahiptir ve bakteri yapışmasını, dokulu doğal dişlere veya bazı rezinlere kıyasla, altın yüzeylere yapışmasını engeller. Klinik gözlemler bu özelliği doğrular. Taç kenarını iyi temizlerseniz ve özen gösterirseniz, taç ile dişin buluşma noktasındaki kenar bu özellik sayesinde son derece temiz kalır.
Elbette. Kök ve çevresindeki alan her durumda aynı şekilde hazırlanır. Eğer daha sonra porselen bir görünüm tercih ederseniz, altın taç kesilip yerine Zirkonya veya E.max konabilir. Aslında, az önceki estetik olarak geri dönüşümsüz bir seçenektir, ancak süreçte altın kaybedilir.
- Anusavice, K. J., Shen, C., & Rawls, H. R. (2013). Phillips’in Diş Malzemeleri Bilimi (12. basım). Elsevier Saunders.
- Knosp, H., Holliday, R. J., & Corti, C. W. (2003). Diş hekimliğinde altın: Alaşımlar, kullanımlar ve performans. Gold Bulletin, 36(3), 93-102.
- Donovan, T. E., & Marzola, R. (2010). Günümüz diş hekimliğinde altın alaşımlarının yeri. Journal of the California Dental Association, 38(11), 793-800.
- Wataha, J. C. (2002). Diş döküm alaşımlarının biyouyumu: Bir değerlendirme. The Journal of Prosthetic Dentistry, 87(2), 205-214.
- McCabe, J. F., & Walls, A. W. (2008). Uygulamalı Diş Malzemeleri (9. basım). Blackwell Publishing.
