Supernumeraire tanden, ook wel hyperdontia genoemd, zijn extra tanden die zich ontwikkelen in de menselijke kaak of mond naast de normale set tanden die bestaat uit 32 tanden. Het kan behoorlijk moeilijk zijn om te slikken wanneer iemand extra tanden heeft die zichtbaar zijn op het tandvlees en die mogelijk leiden tot een hoop orale gezondheidscomplicaties, hoewel de meeste mensen de basis 32 tanden bezitten die voldoende zijn voor hun kauwbehoeften.
Wat zijn supernumeraire tanden?
Een set supernumeraire tanden verwijst naar tanden die zich ontwikkelen in de mond van een persoon bovenop het normale aantal tanden dat gewoonlijk voorkomt, bestaande uit de 20 melkgebitstanden en de 32 volwassen tanden. De vorming van extra tanden komt vaker voor in bepaalde gebieden zoals de bovenkaak in vergelijking met de onderkaak, waarbij het percentage in de bovenkaak hoger is.
Supernumeraire tanden kunnen worden onderverdeeld in de volgende categorieën:
- Mesiodens: Dit verwijst naar de aanwezigheid van extra tanden in de middenlijn van de boven- of onderkaak, tussen de twee voortanden (gewoonlijk de snijtanden).
- Paramolars: Extra tanden die zich ontwikkelen op plaatsen die grenst aan de molaren.
- Distomolars: Extra tanden die zich achter de laatste molaar bevinden.
Hoe zien supernumeraire tanden eruit? Sommige van deze extra tanden lijken op normale tanden met een stevige structuur, terwijl andere extra tanden klein, gepeperde of anders malformed kunnen zijn die tandheelkundige hulp vereisen. Dit soort extra groei kan het leven aanzienlijk bemoeilijken en leiden tot pijnlijke en soms beschamende situaties.
Oorzaken van supernumeraire tanden
Supernumeraire tanden zijn de tanden die extra verschijnen naast de normale tandformule en er worden ongeveer 15 gevallen per jaar gerapporteerd. Hoewel de etiologie van extra tanden nog niet volledig duidelijk is, kunnen bepaalde factoren bijdragen aan hun vorming:
- Een van de factoren die leiden tot extra tanden is genetica. Extra tanden komen vaak voor binnen families, met andere woorden, tanden worden genetisch doorgegeven en net als bij andere erfelijke kenmerken spelen genen een cruciale rol in hun groei. De kans dat extra tanden zich ontwikkelen bij mensen met een familiegeschiedenis van het fenomeen, is hoger.
- Aandoeningen in de ontwikkeling: Voorbeelden hiervan zijn kliefhoornfaal (cleidocraniale dysplasie) en de ziekte van Gardener, die beide gerelateerd zijn aan het optreden van supernumeraire tanden. Deze genetische stoornissen veroorzaken dat het bot onjuist ontwikkelt, wat leidt tot de aanwezigheid van andere tanden naast de normale.
- De omgeving is een factor die hieraan bijdraagt. Bijvoorbeeld, een verwonding kan een milieufactor zijn, infecties tijdens de ontwikkeling van tanden kunnen ook invloed hebben, en daardoor kunnen extra tanden ontstaan.
Het is nog niet bekend wat precies supernumeraire tanden veroorzaakt, maar het is duidelijk dat deze tanden meestal ontstaan tijdens de vroege stadia van de tandfissie, meestal tussen 5 en 7 jaar oud.
Effecten van supernumeraire tanden
Als extra tanden niet worden verwijderd, kunnen ze de oorzaak worden van verschillende stomatologische problemen, zoals:
- Hoe kunnen we dit beschrijven? Simpelweg door te zeggen dat extra tanden de druk op de normale tanden veroorzaken; wat leidt tot verstoring en problemen met kauwen, spreken, of zelfs het gemakkelijk en correct schoonmaken van tanden. Daarnaast kunnen supernumeraire tanden ook leiden tot een toestand die men ‘crowding’ noemt, waarbij de ruimte tussen tanden wordt afgesloten, wat leidt tot malocclusie en mondziekten.
- Uitgestelde doorbraak: Extra tanden kunnen het uitbraakproces van de blijvende tanden belemmeren, wat niet alleen leidt tot vertraagde ontwikkeling maar soms ook tot impacterende tanden.
- Informatie: Deze extra tanden kunnen cysten of tumoren veroorzaken in de gebieden rond de tanden die verwijderd moeten worden via een operatie.
Als supernumeraire tanden niet worden behandeld, kunnen ze na verloop van tijd leiden tot diverse tandheelkundige complicaties, zoals tandvleesontstekingen, gaatjes en problemen met de mondhygiëne.
Behandeling van supernumeraire tanden
De behandelmogelijkheden voor extra tanden worden bepaald op basis van verschillende factoren, waaronder de locatie, grootte en vooral de impact van de extra tanden op je mondgezondheid. De meest gebruikte behandelingen zijn:
- Monitoring: Over het algemeen, in het geval dat er geen acuut probleem is veroorzaakt door de extra tanden, zal de tandarts besluiten de ontwikkeling en eruptie van de tanden nauwgezet te volgen, vooral bij jonge kinderen.
- Verwijdering: Supernumeraire tanden worden in de meeste gevallen verwijderd. Vooral wanneer ze de oorzaak zijn van crowding, impactie of esthetische problemen. Verwijdering wordt meestal gedaan onder lokale verdoving in een tandartspraktijk of chirurgische setting.
- Orthodontische behandeling: Na verwijdering van de extra tanden kan een orthodontische behandeling zoals brackets noodzakelijk zijn om de overige tanden te verplaatsen, die mogelijk overbezet of verkeerd gebeten zijn door de extra tanden.
De laatste optie is chirurgie. Bijvoorbeeld, als supernumeraire tanden diep vastzitten of zich in de kaak bevinden, kan een operatie de enige manier zijn om ze eruit te halen. Er zijn ook meer geavanceerde methoden, zoals röntgenfoto’s, die de tandarts of kaakchirurg kunnen helpen bij het verwijderen ervan.
Wanneer moet je een tandarts bezoeken over supernumeraire tanden?
Supernumeraire tanden zijn extra tanden die in de mond groeien naast de normale tanden. Als deze extra tanden bekend of vermoed worden, is het zeer belangrijk om zo snel mogelijk een tandarts te raadplegen. Vroege interventie kan nog voorkomen dat zich ernstige problemen ontwikkelen, zoals crowding en impactie van tanden. Het is vrij eenvoudig om extra tanden vroegtijdig op te sporen door regelmatige tandheelkundige controles en röntgenfoto’s, en direct de juiste behandeling te starten.
Veelgestelde vragen over supernumeraire tanden
Supernumeraire tanden ontstaan door erfelijke factoren, ontwikkelingsstoornissen of omgevingsfactoren die het tandontwikkelingsproces beïnvloeden.
Verstopping is een van de problemen die kunnen ontstaan door verstandskiezen.
Supernumeraire tanden worden veroorzaakt door genetische factoren, ontwikkelingsstoornissen of overmatige activiteit van de tandlamina tijdens de vorming van tanden. Ze kunnen voorkomen in zowel melkgroeitand als blijvend gebit.
Supernumeraire tanden zijn zeldzaam tot matig in relatieve ernst en vormen naar schatting tussen 0,1% en 3,8% van de totale bevolking.
De vier soorten zijn mesiodens (tussen voortanden), paramolars (naast molaren), distomolars (achter molaren), en aanvullende tanden (extra tanden die eruitzien als normale).
Referenties:
American Dental Association. (z.d.). Hyperdontia (supernumeraire tanden).
Mayo Clinic. (2020). Tandheelkundige gezondheid: Extra tanden (hyperdontia). Geraadpleegd op https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hyperdontia/symptoms-causes/syc-20350212
WebMD. (2020). Supernumeraire tanden en hun effecten.
Healthline. (2021). Wat zijn supernumeraire tanden en hoe worden ze behandeld? Geraadpleegd op https://www.healthline.com/health/hyperdontia
